Slide background
KUP TERAZ
KUP TERAZ

Czym jest koronawirus?

SARS-CoV-2 jest to wirus RNA osłonięty błoną tłuszczową, powodujący chorobę COVID19. Choroba ta może mieć różny przebieg: bezobjawowy lub objawowy. Przebieg objawowy charakteryzuje się wysoką gorączką, utratą węchu i smaku, kaszlem, czasem także biegunką lub wysypką. Okres inkubacji wirusa wynosi 5 dni (od momentu zarażenia do wystąpienia takiej ilości kopii wirusa, aby osoba mogła zarażać inne i sama rozwinąć objawy). Ze względu na tłuszczową błonę wirusa jest on stosunkowo łatwo usuwalny z powierzchni za pomocą detergentów, zatem wzmożone mycie rąk mydłem lub środkami do dezynfekcji skutecznie chroni przed zakażeniem. Noszenie maski oraz utrzymywanie dystansu społecznego jest nadal sprawdzonym i polecanym sposobem na ochronę zdrowia własnego i innych. 

Jak wykryć obecność koronawirusa SARS-CoV-2? 

Istnieje kilka sprawdzonych metod wykrywania koronawirusa i należą do nich: test płytkowy na przeciwciała, test płytkowy antygenowy i metoda serologiczna ELISA lub CLIA także wykrywająca przeciwciała oraz badanie genetyczne PCR. Aktualnie badanie testem płytkowym antygenowym zostało uznane przez Ministra Zdrowia jako główne badanie przesiewowe. Testem potwierdzającym jest test metodą PCR. 

Rodzaje testów i ich krótka charakterystyka

Testy immunochromatograficzne płytkowe, płytkowe antygenowe czy serologiczne ELISA/CLIA opierają się na detekcji specyficznych dla SARS-CoV-2 przeciwciał wytworzonych podczas zetknięcia organizmu z wirusem.

Test płytkowy na przeciwciała – immunochromatograficzny

Test płytkowy na przeciwciała służy do wykrycia przeciwciał klasy IgG i IgM skierowanych przeciwko SARS-CoV-2, znajdujących się we krwi lub osoczu osoby badanej. Płytka testowa składa się z dwóch pól testowych i jednego pola kontrolnego. 

W polach testowych znajdują się zaadsorbowane przeciwciała przeciw IgG i IgM człowieka, zwykle  związane w kompleksie z koloidalnym złotem. Wewnątrz płytki testowej znajduje się pasek, składający się z 4 części: części próbnikowej, nitrocelulozowej membrany oraz części absorbującej. Kropla krwi lub osocza wraz z buforem przemieszcza się wzdłuż membrany nitrocelulozowej dzięki zjawiskom mikrokapilarnym. Po wchłonięciu próbki przez membranę, w przypadku próby dodatniej, antygen wiąże się z kompleksem koloidalnego złota i przeciwciał, formując barwny pasek w oknie testowym. Interpretacja wyniku jest prosta i polega na wizualnym potwierdzeniu lub wykluczeniu obecności przeciwciał w badanej próbce na podstawie wizualnej oceny wybarwionych pasków. Cała procedura badania trwa do 15 minut.

Test płytkowy antygenowy

Test antygenowy wykrywa antygeny koronawirusa – struktury patogenne traktowane przez nasz organizm jako obce, pobudzające układ odpornościowy. Antygeny wirusowe są wykrywane tylko w początkowej fazie choroby COVID19, dokładnie wtedy, kiedy koronawirus namnaża się aktywnie (replikuje swój materiał genetyczny). Stąd uważa się, że etap początkowy choroby objawowej jest jedynym momentem, gdzie test jest skuteczny. 

Test płytkowy antygenowy wygląda bardzo podobnie do testu płytkowego na przeciwciała IgM i IgG. Budowa testu jest analogiczna: płytka testowa, membrana nitrocelulozowa i część absorbująca. Różnica jest w badanym materiale. W przypadku testu płytkowego na przeciwciała badanym materiałem biologicznym jest krew lub osocze pacjenta. Natomiast przy teście płytkowym antygenowym materiałem do badań jest pobrany wymaz z nosogardzieli. Tak samo jak w teście płytkowym na przeciwciała interpretacja wyniku jest wizualna, a samo badanie trwa do 30 minut. 

WHO dopuszcza wykonywanie testów antygenowych w przypadku ograniczonej dostępności testów genetycznych PCR lub kiedy czas oczekiwania na test PCR ogranicza ich użyteczność kliniczną. Test antygenowy powinien zostać wykonany w ciągu 5-7 dni od pojawienia się objawów wskazujących na COVID-19. 

Test serologiczny immunoenzymatyczny metodą ELISA

Testy immunochromatograficzne (płytkowe) są uproszczeniem metody immunoenzymatycznej ELISA, gdzie reakcja wiązania przeciwciał przebiega zamiast na papierze chromatograficznym (membranie nitrocelulozowej), to na plastikowej płytce z 96 dołkami, opłaszczonymi innym przeciwciałem lub antygenem związanym z sondą fluorescencyjną (w zależności od rodzaju testu). Metoda ELISA określa ilościowo i jakościowo przeciwciała IgM i IgG przeciw koronawirusowi. Jest to dokładniejsza metoda, znacznie bardziej czuła niż testy płytkowe, traktowane jako metoda przesiewowa. Metodą ELISA bada się także osocze ozdrowieńców, którzy mogą być dawcami do tworzenia polskiego leku na koronawirusa bazującego na wytworzonych przez ich organizm przeciwciałach. 

Metoda chemiluminescencji CLIA 

Metoda CLIA jest wariacją metody immunoenzymatycznej. CLIA określa ilościowo i jakościowo przeciwciała IgM i IgG przeciw koronawirusowi. Metoda ta opiera się na pomiarze chemiluminescencji w pobranej krwi i jest metodą dużo szybszą od metody ELISA, głównie przez zastosowanie nowego nośnika – paramagnetycznych cząsteczek i nowej generacji analizatora. Polski producent NewConnect zajmujący się oznaczeniem lekowrażliwości, rozpoczął współpracę ze Szpitalem Dworska, który jako jeden z pierwszych szpitali otrzymał analizator immunochemiczny najnowszej generacji iFlash 1800, służący do kompleksowej diagnostyki koronawirusa SARS-CoV-2 i innych schorzeń. Czas oczekiwania na wynik wynosi ok. 30-40 minut. Metodą tą można też badać osoby z chorobami współistniejącymi np. chorobami tarczycy, metabolicznymi jak cukrzyca czy chorobami onkologicznymi. 

Test genetyczny PCR

Badanie genetyczne PCR (ang. Polymerase Chain Reaction, PCR) wykrywa obecność materiału genetycznego wirusa (RNA wirusa) w próbce pobranej od pacjenta. Próbki pobrane są wymazówką, którą umieszcza się następnie w specjalnym płynie dezaktywującym i konserwującym RNA wirusowe. Według zaleceń WHO próbką taką może być wymaz z gardła lub nosogardzieli. 

Próbki są wysyłane do laboratoriów, gdzie przebiega wieloetapowa procedura testu PCR. Krótko, PCR polega na wielokrotnych cyklach podgrzewania i oziębiania próbki. W wysokiej temperaturze następuje proces denaturacji ok. 95°C. W niższej temperaturze zawsze określonej dla danej pary starterów ok. 45-70°C, startery przyłączają się do matrycy. Następuje znów podwyższenie temperatury do ok. 72°C i polimeraza DNA syntetyzuje nowy łańcuch z dostępnych substratów mieszaniny reakcyjnej (deoksyrybonukleotydów).

Obecnie jest to metoda potwierdzająca obecność koronawirusa SARS-CoV-2. Zaleca się kompleksowe badanie osób przechodzących chorobę COVID19 objawowo, za pomocą co najmniej dwóch metod, z czego jedną zawsze winno być badanie genetyczne PCR. Czas oczekiwania na wynik testu wynosi 24 godziny.